نمونه اقدام پژوهی های مقطع ابتدائی 1

برای ایده گرفتن و راهنمائی و استفاده از مابع اقدام پزوهی پیشین تصمیم گرفتم چند نمونه خوب از کارهای اقدام پژوهی رو در چنتا پست تقدیم شما عزیزان بکنم.

انشاالله که مفید باشه

 

ادامه مطلب را ببینید.


چگونه توانستم توجه وتمرکز دانش آموزبیش فعال کلاس اوّلی را از طریق رفتار درمانی به ویژه بازی درمانی تقویت نمایم؟

·         حمیدرضاوزینی اطهر/آموزشگاه مهر امام ، ناحیه4قم

بیان مساله

دانش آموزان بیش فعال ، دانش آموزانی هستند که نسبت به سایر دانش آموزان فعالیت بیشتری دارند. فعالیتهایشان فاقد نظم و هدف و بدون تفکر است.فعالیت در حال انجام را به پایان نمی رسانند و به فعالیت دیگر می پردازند.

اینجانب حمیدرضاوزینی اطهردر سال 88-87 به عنوان مشاور دانش آموزان طرح تلفیقی (دانش آموزان استثنایی که در مدارس عادی مشغول به تحصیل می باشند) بادانش آموز بیش فعالی روبرو شدم که طبق نظر آموزگار و مدرسه و والدین مشکلات زیادی را برای خود و سایرین در کلاس و مدرسه بوجود آورده بود ، برای حل این مشکل تصمیم گرفتم از طریق بازی درمانی ، ضمن افزایش توجه و تمرکز ایشان ، مشکلاتی که بوجود آورده بودرا کاهش دهم .

شواهدیک:

شکایت وگزارش منفی آموزگار ، کادر اجرایی ،والدین و ئسایر دانش آموزان کلاس و مدرسه از مشکلاتی که ایجاد کرده بود. مشاهده رفتار دانش آموز در کلاس ، مدرسه و خیابان. نمرات بسیار پایین و یادگیری ضعیف

نظر کارشناس سنجش هوش و پزشک متخصص و دفترچه سنجش دانش آموزان بدو ورود به دبستان

جمع آوری اطلاعات

از روش های علمی از جمله مشاهده ، پرسشنامه و مصاحبه

راه حل ها به سه گروه تقسیم شد:

اول: راه حل هایی که والدین باید انجام دهند.

دوّم : راه حل هایی که مدرسه یعنی آموزگار ، مدیر و معاون و هم کلاسی ها انجام دهند.

سوّم : راه حل هایی که باید بنده به عنوان درمانگر انجام دهم.

از جمله مهم ترین آنها ارجاع به روانپزشک ، مشورت با کارشناسان و مشاوران ، مطالعه کتب و تحقیقات سایر همکاران

در این زمینه ، انجام مشاهده رفتار ، مصاحبه و پرسشنامه برای جمع آوری اطلاعات ، بکارگیری  معلم خصوصی  در منزل ،

استفاده از بازیهای مختلف محلی و نمایشی ،انجام تست هوش ، استفاده از جداول و فرم های اصلاح رفتارو...

اجرای راه حل های پیشنهادی :

برای اصلاح رفتار و افزایش توجه و تمرکز این دانش آموز ، با کمک سایرهمکاران و متخصصان امر، برنامه ریزی شد.  پس از ارجاع به روان پزشک و دارو درمانی و نظر کارشناس سنجش ، بهترین راه درمان ، بازی درمانی انتخاب شد .

با مطالعه کتب مختلف بازی درمانی ، اصلاح رفتار ، آموزش و پرورش کودکان استثنایی و مطالعه پزوهش های پیشین در این زمینه، در ابتدا بازیهای مختلف لیست شد.و به ترتیب با در نظر گرفتن قوانین کلی از جمله ساده به مشکل ،بازیهای مجسم بعدذهنی و هوشی ،زمان کوتاه بعد افزایش زمان بازیها،بازی انفرادی بعد بازی گروهی و...به اجرای بازیها پرداخته شد.در این بین والدین نیز آموزش دیدند تا در اجرای بازیها در خانه کمک کنند.

تعدادی کتاب برای مطالعه آموزگار ووالدین معرفی شد و جزوه ای تهیه ودر اختیار آنان قرار گرفت.از نمودار ها و فرم های اصلاح رفتار استفاده شد تا برای استخراج نتایج مستنداتی در درس باشد.بازیها کم کم سخت تر می شد و زمان آنها افزایش و میزان خطا کاهش می یافت. با کمک آموزگار مربوطه بازیهای گروهی در مدرسه انجام شد که دانش آموز مورد نظر ضمن شرکت در این بازیها با قبول مسئولیت ، با اهداف گروه و اجتماع آشنا شد.در طول انجام این پزوهش با نظرپزشک مربوطه ، از میزان دارو کاسته شد.

شواهددو:

مشاهده و مقایسه جداول اصلاح رفتار و نمودارها ،نشان از موفقیت این پزوهش داشت. طبق نظر متخصصان تعلیم و تربیت دانش آموزان استثنایی ؛ بازی درمانی به عنوان یکی از راههای اصلاح رفتار ، در این پزوهش به کار گرفته شدکه به نتایج بسیار مثبتی رسید. کاهش دارو، رضایت مندی والدین و آموزگار و سایردانش آموزان ، پیشرفت تحصیلی ، کاهش پرخاشگری و رفتارهای نا هنجار و از همه مهم تر کارنامه پایان سال تحصیلی ،حاکی از افزایش میزان توجه و تمرکز این دانش آموز داشت و در نهایت او موفق شد به کلاس بالاتر راه پیدا کند.

  

·   چگونه توانستم دانش آموزان کم توان ذهنی مدرسه فرشته را به بهداشت حیاط مدرسه علاقمند سازم .

·        ناهید علی اکبری ( معاون مدرسه فرشته )

 بیان مساله :

این اقدام پژوهی در سال تحصیلی  1388-1387 در مدرسه  استثنایی دخترانه فرشته ،  ناحیه 2 ،  استان قم به تعداد 114 دانش آموز انجام شده است .

کار با دانش آموزان کم توان ذهنی مشکلات زیادی دارد کوچکترین کار معمولی باید با تمرین و تکرار به این دانش آموزان تفهیم شود با وجود روشهای زیادی که در زمینه رعایت بهداشت و نظافت مدرسه،  اول سال تحصیلی انجام  داده بودیم  ولی باز حیاط مدرسه ،  زنگهای تفریح توسط بعضی از دانش آموزان کثیف می شد و این باعث اعتراض مدیر محترم و مستخدم مدرسه و بحث معلمان در شورای آموزگاران بود . این موضوع از آبان ماه مطرح شد و من هر بار راه حلهایی را برای رفع این مشکل انتخاب می کردم تا به نتیجه ای برسم .

ارائه اطلاعات مربوط به وضع موجود ( شواهد یک ) :

حیاط مدرسه بسیار کثیف بود .  مقداری خوراکی  مثل نان خشک ، پشت پنجره ها بود . مقدار زیادی آشغال کنار سطل های زباله ریخته شده بود . تقریبا همه ی دانش آموزان عقیده داشتند که فقط مستخدم باید مدرسه را تمیز کند . بیشتر بچه ها ،  نان خشک را در سطل زباله یا پشت پنجره ها می ریختند . معلمان نیز عقیده داشتند ، سطل های زباله در حیاط کافی نیست . مکان سطل های زباله ، مناسب نیست .

راه حل های پیشنهادی و اجرای آنها :

پس از اعتباریابی با اجرای راهکارهای عملی که شامل :  درخواست نیروی مربی بهداشت از اداره استثنایی در آبان ماه ، خواندن کتاب داستانهای  بهداشتی در کلاسها ، دادن جایزه به دانش آموزانی که بهترین نقاشی یا 10 تا جمله از نتیجه داستان بنویسند ، تهیه و نصب پوستر آموزشی و نوشتن پیامهای بهداشتی روی ماکت قطار بهداشت ، خرید سطل زباله درب دار و چسبانیدن عکس روی سطل ها ،  خرید سطل نان خشک و چسبانیدن عکس روی آن  ، اجرای   نمایش عروسکی در زمینه بهداشت  توسط دانش آموزان  ، انتخاب  بهداشتیار از میان دانش آموزان ، تشویق  دانش آموزان   با انضباط  با  نصب عکس  یا  اسم آنها روی  تابلوی اعلانات و .....        میزان  علاقمندی دانش آموزان به بهداشت محیط افزایش پیدا کرد .

ارائه اطلاعات مربوط به تغییرات ایجاد شده ( شواهد 2) :

از 35 نفر دانش آموز از آزمودنی های پژوهشی (50 نفر) که در ابتدای سال تحصیلی می دانستند ،  نباید    پفک ، چیپس و تخمه به مدرسه بیاورند به 50 نفر ارتقا پیدا کرد . از 50 نفر ، 49 نفر عقیده داشتند نظافت مدرسه فقط بعهده ی  مستخدم مدرسه است در آخر سال همه ی 50 نفر فهمیدند که باید در نظافت مدرسه همه به مستخدم کمک کنند .از 50 نفر ، 32 نفر در  ابتدای  سال  تحصیلی ، نان  خشک ها را در سطل  زباله  می ریختند ،   آخر   سال  همه ی دانش آموزان ، نان خشک را در سطل زباله ریختند . دراوایل سال تحصیلی 60% آموزگاران ،  نظافت مدرسه راضعیف می دانستند و در آخر سال 45% آموزگاران ،  عالی و 40% خوب می دانند.

اوایل سال هیچکدام از آموزگاران از نظافت حیاط بعد از زنگ تفریح ،راضی نبودند ولی آخر سال 60% آموزگاران از نظافت راضی بودند . دراوایل 65% آموزگاران ،سطل های زباله در حیاط را کافی نمی دانستند ولی در آخر سال همه آموزگاران تعداد سطل ها را کافی می دانستند .

در پایان این نتیجه بدست آمد که در مدرسه می توان شرایطی فراهم کرد تا دانش آموزان کم توان ذهنی ،  بهتر مفهوم  بهداشت محیط را درک کنند . حتی می توان به آنان  مسئولیتهایی داد  و با کمک دانش آموزانی که آموزش پذیر بالا هستند شورای دانش آموزی تشکیل داد تا در حل مشکلات مدرسه به کادر مدرسه کمک کنند .

  

·   افزایش مداخله ما در جهت بهبود آموزش، و کاهش رفتارهای نامطلوب در دانش آموز، علی شکوهی، مبتلا به سندرم داون و تحت آموزش در مقطع آمادگی دبستان استثنایی بلال حبشی

 ·        سپیده بهمنی حیدر آبادی/ بلال حبشی

بیان مسئله:

اقدام پزوهی انجام شده توسط اینجانب در زمینه دانش آموز سندرم داون پایه پیش دبستان، علی شکوهی است .وی مبتلا به مشکل لجبازی و عدم همکاری در آموزش بوده و رفتارهای سرسختانه ای به هنگام ورود به کلاس نشان می دهد و به آموزش بی توجهی نشان داده و کنترل ادرار ندارد و اختلال زیادی در روند آموزش کلاس ایجاد می کند .رفتارهای نامناسب وی توسط سایر دانش آموزان تقلید می گردد بنابراین به این فکر افتادم که به گونه ای به وی کمک کنم تا سازگاری لازم را با محیط پیدا کند.

ارائه اطلاعات ( شواهد 1)

لجبازی و نه گفتن علی در هر زمینه ای ، عدم کنترل ادرار (نیاز به دفع ادرار بیش از حد طبیعی به علت ابتلا به بیماری دیابت)، عدم تمایل وی به حضور در کلاس ، عدم همکاری در حین آموزش و انجام تکلیف، تقلید رفتارهای علی توسط سایر دانش آموزان کلاس، اتلاف وقت سایر دانش آموزان به دلیل رفتارهای علی ، عدم پذیرش علی توسط مادرش، انجام ندادن فعالیت هایی را که توانایی انجام آنها را دارا بود کلاس را در وضعیت بحران قرار داده بود بنابراین به فکر حل این مشکل افتادم.

راه حل های پیشنهادی :

پس از بررسی های فراوان به این نتیجه  رسیدیم که دلیل رفتارهای علی جلب توجه مادر است از انجا که  مادر علی  هنوز مشکل عقب ماندگی ذهنی وی را نپذیرفته بود بنابراین باید راهی پیدا می کردم که  پیشرفت را در کودک خود ببیند . از سوی دیگربرای تغییر علی ، مادرش باید تغییر می کرد . بنابراین برنامه های مختلف جهت تغییر رفتار ایشان بررسی و طراحی  و در نهایت پس از بررسی های فراوان روش هایی چون تقویت متوالی  روش شکل دهی رفتار، کنترل محرک، الگو سازی ، ایفای نقش ، اشباع و خاموشی  مورد استفاده قرار گرفته و در عین حال راهکارهایی از قبیل گزارش از پیشرفت های علی برای والدین وی ، درگیر کردن وی در فعالیتها آموزشی مربوط به فرزندش، مقایسه تکالیف علی ، اشنایی مادر با انجمن حمایت از کودکان عقب مانده ، شرکت دادن والدین وی در جلسه مشاوره انفرادی و گرو هی در مورد مادر وی اجرا شد . همچنین با دیدن پیشرفت علی مادرش نیز دلگرم تر شده و فعالیت ها به نتیجه رسید.

اجرای راه حل ها:

همان گونه که اشاره شد پس از بررسی به این نتیجه  رسیدم که ریشه ی اصلی مشکل علی  در رفتارهای مادر وی نهفته است بنابراین همزمان با استفاده از تکنیک های اصلاح رفتار جهت رفع مشکلات رفتار علی فنونی را هم در مورد مادری به کار بردم مثلا با توجه به علایق علی از شیوه شرطی  سازی  کنشگر و سایر روش ها که شرطی سازی کنشگر را به همراه داشت استفاده کردم. ان روش ها شامل : تقویت متوالی شیوه شکل دهی رفتار (اموزش نحوه صحیح توالت رفتن)، کنترل محرک ( کنترل ادرار) ، الگوسازی و ایفای نقش ( آموزش مهارتهای اجتماعی) ، خاموشی( کاهش لجبازی و عدم همکاری  )، اشباع یا سیری.در حینی که برای علی اقداماتی جهت اصلاح رفتار وی اجرا شد برنامه هایی هم برای مادر علی تدارک دیده شد.مهمترین این برنامه ها  شامل گزارش از پیشرفت های علی برای والدین وی ، درگیر کردن وی در فعالیتها آموزشی مربوط به فرزندش، مقایسه تکالیف علی ، اشنایی مادر با انجمن حمایت از کودکان عقب مانده ، شرکت دادن والدین وی در جلسه مشاوره انفرادی و گرو هی در مورد مادر وی بود. ابتدا مادر علی همکاری چندانی نمی کرد ولی به تدریج به همکاری های او افزوده شد . درواقع برنامه هایی که در مورد تغییر نگرش مادر علی اجرا می شد جزء برنامه هایی بود که هدف اصلی آن کمک به اصلاح رفتار علی بود.

ارائه اطلاعات ( شواهد 2)

ورود بی دغدغه علی به کلاس و علاقمندی وی به حضور در مدرسه ، توجه وی به معلم و فعالیت های آموزشی ، کمک به دوستانش در صورت نیاز ، همکاری وی در فعالیتهای آموزشی خواسته شده چه به صورت انفرادی و چه گروهی ، کسب نمرات قابل قبول در امتحانات پایان سال و کنترل ادرار از جمله تغییراتی بود که تا پایان سال علی موفق به کسب آن شد البته در زمینه نحوه صحیح توالت رفتن به استقلال کامل نرسید، برای جمع آوری داده ها از شیوه مصاحبه و مشاهده استفاده شد .از این مشاهدات تعدادی تصویر و فیلم از زمان شروع مطالعه تا نتیجه تهیه شده و موجود است ،اما نکته ای که از نظر اینجانب مهم ترین نتیجه این اقدام پژوهی محسوب می گردد بازگرداندن علی به آغوش گرم مادر است.

 

 ·       چگونه توانستم دانش‌آموزان کلاسم را به نماز و نماز جماعت علاقمند کنم.

·        ثریا حسن پور /دبستان دخترانه تربیت اسلامی

 بیان مسأله و شواهد 1

این پژوهش به منظور علاقمند کردن دانش آموزانم به نماز و نماز جماعت و اصلاح بعضی از رفتارهای نادرست آنها صورت گرفت. همه‌‌ی ما خوب می‌دانیم که انجام فریضه‌ی نماز باعث تربیت صحیح فرد خواهد شد و از این رهگذر نتایج سودمندی عاید فرد و جامعه خواهد شد در این میان اهمیت نماز جماعت بر کسی پوشیده نیست و ساده انگاری در تربیت دینی بچه‌ها نسل ها را به قربانگاه می‌کشد و سرمایه‌های انسانی را تباه می‌سازد. عامل مهم در تربیت نیکو در افراد درک و کاربرد مؤثر نماز در زندگی است. با توجه به همه‌ی این مسائل هر سال شاهد این موضوع بودم که تعدادی از دانش‌اموزان حتی بعد از اینکه جشن تکلیف برای آنها گرفته می‌شد با علاقه و انگیزه در نماز جماعت شرکت نمی‌کردند و بنا به اظهار نظر اولیا حتی نسبت به خواندن نمازهای روزانه‌ی خود بی رغبت بودند. همچنین مواردی را در جامعه مشاهده می‌کردم. وقتی صفهای نماز جماعت مساجد را مشاهده می‌کردم با توجه به اینکه دانش‌آموزان دختر در سن نه سالگی به سن تکلیف می‌رسند اکثر افراد صفهای نماز را افراد سالخورده و بزرگسال تشکیل می‌دادند و به ندرت مشاهده می‌کردم که افرادی در سن ابتدایی و یا راهنمایی صفهای نماز و نماز جماعت شرکت کنند. یک سال نیز در مدرسه تربیت اسلامی با اینکه دو ماه از سال تحصیلی می‌گذشت اکثر دانش‌آموزان مدرسه و همچنین شاگردان کلاسم با علاقه و رغبت در نماز جماعت شرکت نمی‌کردند و در بعضی مواقع انتظامات مدرسه یا همکاران مجبور می‌شدند برای اینکه دانش‌آموزان در نماز جماعت شرکت کنند به زور و اجبار و ترساندن از نمره انضباط و از این قبیل موارد متوسل شوند با این حال تعداد کمی از دانش‌آموزان در نماز جماعت شرکت می‌کردند. مثلاً بعضی از اولیاء اظهار می‌کردند که بچه‌هایشان نسبت به خواندن نمازهای روزانه بی رغبت هستند و از بعضی از اخلاق و رفتارهای نا مناسب بچه‌هایشان ناراضی بودند. همه‌ی این موارد باعث نگرانی و ناراحتی خودم و مدیر مدرسه شده بود مدیر محترم از همه‌ی همکاران خواست که در این زمینه همکاری کنند و من نیز تصمیم گرفتم از طریق اقدام پژوهی با کمک گرفتن از اولیا و دانش‌آموزان و همکاران و اساتید محترم و با مطالعه و تحقیق در این زمینه بتوانم با یافتن راهکارهای عملی و ابتکاری و اجرای آنها دانش‌آموزان را به نماز و نماز جماعت علاقه‌مند کنم و در ضمن بسیاری از رفتارهای نادرست آنها را اصلاح کنم. چرا که اگر امروز نمازخانه های مدارس را خالی یا کم جمعیت ببینیم نباید انتظار داشته باشیم که فردا صفهای نماز جماعت مساجد پرجمعیت باشند.

راه‌های جمع‌آوری اطلاعات

تصمیم گرفتم از طریق مصاحبه، پرسش‌نامه، مشاهده، مطالعه و برگزاری جلسات با اولیاء و همکاران اطلاعات کافی را در این زمینه کسب کنم و پس از بررسی دلایل مشکل، راه‌حلهای عملی و ابتکاری به دست آورم.

راه‌حل های پیشنهادی

پس از تجزیه و تحلیل یافته‌های اولیه از طریق راه‌های مختلف جمع‌آوری اطلاعات ذکر شده حدود سی مورد راه حل یافته شد.

راه‌حل های انتخابی و اجرا

پس از بررسی راه‌حل های پیشنهادی و اعتبار بخشی به آنها هشت مورد از آنها انتخاب شد و اجرا شد در ضمن بعضی از این راه‌حلها به صورت تلفیقی اجرا شد. 1- برگزاری جلسه با اولیای دانش‌آموزان جهت توجیه و دادن اطلاعات و آگاهی‌های لازم در مورد اهمیت موضوع پس از بررسی پرسش‌نامه‌ها و دلایل بچه‌ها متوجه شدم که بعضی از این دلایل مربوط به عدم همکاری و آگاهی اولیاء از اهمیت پرداختن به مسئله نماز و نماز جماعت در سن دبستان می‌باشد جلسه‌ای را ترتیب دادم و در مورد اهمیت پرداختن به موضوع و آثار مثبت آن و همچنین به آثار منفی آن که ناشی از اهمیت ندادن به موضوع علاقمند کردن دانش‌آموزان به نماز و نماز جماعت در دوران دبستان حاصل می‌شود پرداختم و هدفم را از برقراری جلسه برای آنها توضیح دادم و زمینه‌های همکاری اولیاء در منزل و مدرسه معین شد. 2- نوشتن تحقیق توسط دانش‌آموزان جهت بالا بردن آگاهی‌های دانش‌آموزان از آثار و پاداش‌های نماز جماعت. هر کدام از دانش‌آموزان در مورد اهمیت نماز و نماز جماعت و آثار و پاداش‌های نماز جماعت تحقیقی نوشتند و هر روز یکی از آنها در کلاس ارائه می‌داد و مورد تشویق قرار می‌گرفت و فعالیت‌های دانش‌آموزان جهت برگزاری نمایشگاه نماز در پوشه‌ی نماز نگهداری می‌شد. 3- توجه خاص به رویکرد الگویی و استفاده از تشویق‌های کلامی: از طریق هماهنگی با سرویس فرزندم توانستم به طور مرتب در نماز جماعت شرکت کنم در نمازخانه به برخوردهای نمازگزاران را با همدیگر توجه می‌کردم و همچنین بعد از اتمام نماز جماعت با گفتن جملات زیبا به دانش آموزان و کشیدن دست به سر آنها و دست دادن با آنها و با لبخند همه‌ی بچه‌ها را بدرقه می‌کردم و این کارها باعث ترغیب دانش‌آموزان می‌شد. 4- استفاده از روش‌های غیر مستقیم و جذاب جهت رفع اشکال‌های دانش‌آموزان در زمینه نماز. بعد از مشاهده‌ی رفتارهای نادرست بعضی از دانش‌آموزان در نمازخانه و جاهای دیگر و همچنین برای رفع اشکال‌های آنها در مورد احکام نماز جماعت از روش‌های غیر مستقیم مثل نمایش، شعر، قصه، خاطره و غیره استفاده می‌کردم و چون خود دانش‌آموزان این موارد را نقد و بررسی می‌کردند و همچنین ایفای نقش می‌کردند. تأثیر زیادی در پیشرفت کارم داشت. 5- استفاده از طرح سابقه بین همدم فرشته‌ها و شیطان و کارت همدم فرشته‌ها ابتدا با کمک اولیا دو نقاشی تهیه کردیم که یکی از آنها نشانگر قسمتی از بهشت بود و دیگری تصویری از شیطان پس از بحث و گفتگو در مورد این دو تصویر با دانش‌آموزان و نظرخواهی از آنها و تفاوت خواسته‌های فرشته‌ها با شیطان قرار شد مسابقه‌ای بین همدم فرشته ها و شیطان برگزار کنیم. و هر روزی که تمام کلاس در نماز جماعت شرکت می‌کردند صلوات می فرستادیم و با گفتن اینکه شیطان ما گول تو را نمی خوریم، امروز نیز بر تو پیروز شدیم و... کارتهای همدم فرشته ها را از گردنهایشان آویزان می‌کردند و اگر کسی روزی موفق به شرکت در نماز جماعت نمی شد بر شیطان لعنت می‌فرستادیم و آن فرد کارت را به گردنش نمی‌انداخت (روی کارتها نوشته شده بود همدم فرشته: ما گول شیطان را نمی‌خوریم) 6- استفاده از صندلی نماز برای انتقال شادی و نشاط دانش‌آموزان از نمازخانه به کلاس و همچنین جذاب کردن روش دوم (تحقیق توسط دانش‌آموزان) قرار شد هر روز یک نفر از دانش‌آموزان بعد از نماز جماعت روی این صندلی در کلاس بنشیند و احساس خود را در مورد شرکت در نماز جماعت بیان کند و یا احساس خود را به نقاشی تبدیل کند و به بچه‌ها توضیح دهد و همچنین در مورد اهمیت نماز جماعت و خصوصیات یک دختر مسلمان و نمازگزار برای دوستانش صحبت کند در ضمن این فعالیت‌ها را می‌تواند در قالب نمایش و شعر، داستان، خاطره، نقاشی، احادیث و روایات، کاردستی و مقاله ارائه دهد که دانش‌آموزان خیلی استقبال کردند و موجب شادی و نشاط و بالا رفتن آگاهی‌های دانش آموزان و بالا رفتن اعتماد به نفس و خلاقیت در دانش‌آموزان شده بود. 7- استفاده از برگه‌های تقدیر و تشکر از همکاران توسط دانش‌آموزان کارتهایی با ابتکار خودم و یا نظرخواهی از دانش‌اموزان تهیه شد و برای تشویق همکاران و تقویت روحیه تقدیر و تشکر از دیگران بدون در نظر گرفتن سن افراد در دانش‌آموزان این فعالیت انجام گرفت و همکاران شرکت کننده در نماز جماعت این کارتها را از دانش‌آموزنم دریافت می‌کردند. (این برگه ها را به صورت تایپ شده در اختیار دانش‌آموزان قرار داده بودم). 8- در پایان از تمام فعالیت‌های دانش‌آموزان در زمینه نماز نمایشگاهی تحت عنوان نمایشگاه نماز برگزار گردید و مورد تشویق و تقدیر قرار گرفتند و جوایزی اهدا شد.

شواهد موفقیت در پژوهش (شواهد 2):

1-    دانش آموزان بدون گفتن ما و بدون متوسل شدن به زور و ترساندن با علاقه و انگیزه در نماز جماعت شرکت می‌کردند.

2-  مدیر محترم از ارزشیابی‌هایی که به طور مستمر از لحاظ کتبی و کمی از دانش آموزان به عمل آورده بود احساس رضایت و خوشحالی داشتند.

3-  اولیای محترم از روش‌های بکار گرفته شده استقبال می‌کردند و ابراز می‌کردند که بچه‌هایشان نمازهای روزانه‌ی خود را مرتب می‌خوانند و همچنین بسیاری از مشکلات اخلاقی و رفتاری آنها برطرف شده است.

4-    آگاهی‌های دانش‌آموزان و اولیاء در مورد اهمیت نماز و نماز جماعت افزایش یافته بود.

5-  دانش‌آموزان به خاطر امتیازات مادی مثل کارت و شکلات و جایزه در نماز جماعت شرکت نمی‌کردند. چرا که عملاً مشاهده کردم که با جذب همه اینها و جایگزین کردن روشهای متنوع و جذاب تعداد علاقمندان به نماز جماعت افزایش یافته بود.

6-  دانش آموزان در نماز جماعت به خاطر جا گرفتن دعوا نمی‌کردند و هر کسی جای خودش می‌نشست و در مقابل اشتباهات دوستانشان با مهربانی و صحبت با آنها برخورد می کردند.

 

·       بهبود شرکت اولیا در امور آموزش و پرورش

·       مهری بنی حسن

بیان مساله :

نیاز به پیوند و تعلق و خصلت اجتماعی بودن مستلزم مشارکت در زندگی و کارهاست. انسان یک موجود اجتماعی است، در خانواده به دنیا می‌آید، رشد می‌کند و با انسان‌ها زندگی می‌کند، در اجتماع کار می‌کند در نهایت پس از طی مراحل رشد و کمال در زندگی اجتماعی آثاری از خود در جامعه باقی می‌گذارد. نظام اجتماعی جامعه بشری برای استمرار و توسعه نیازمند تعاون و همکاری و همدلی است. هر چه پیوند اعضای جامعه صمیمی‌تر و خیرخواهانه‌تر باشد، حرکت به سوی تعالی آسان‌تر و سریع‌تر خواهد بود.

مشارکت اولیاء در فعالیت‌های آموزشی و پرورشی ما به رابطة موثر آن‌ها با مدارس بستگی دارد. مشارکت بخشی از فرایند تعلیم و تربیت را شکل می‌دهد، بر نظام یاددهی- یادگیری تأثیرات قابل ملاحظه‌ای دارد و روند آموختن را متأثر می‌سازد. ارتباط با مدرسه، چنان چه با ظرافت و دقت همراه باشد، به دانش‌آموزان کمک می‌کند اعتماد به نفس بیشتری پیدا کنند و در فعالیتهای یادگیری موفق‌تر عمل نمایند. به معلم یاری می‌دهد تا با ویژگی‌های رفتاری دانش آموزان آشناتر شود و ارتباطی مؤثر با آنها بر قرار کند. به اولیاء کمک می‌کند تا از عملکرد فرزندشان در مدرسه و در زمینه‌های آموزشی و پرورشی بیشتر آگاه شوند و به نظام کلی مدرسه کمک می‌کند تا با کاهش مسائل مربوط به یادگیری و مشکلات انضباطی دانش آموزان، محیطی سالم تر و مناسب‌تر برای فرایند آموزش و پرورش به وجود آورد.

جمع آوری اطلاعات (شواهد نوع 1)

ابزارهای چک لیست مشاهدات، پرسشنامه و مصاحبه به کار گرفته شده است، با افراد صاحب نظر رایزنی شده و پس از چند جلسه شورای معلمین و طرح مسئله در این شورا از همکاران به صورت شفاهی و کتبی نظر خواهی شده و پیشنهاداتی ارائه شده است. سپس راه حل های پیشنهاد شده به صورت موقت اجراء شده و پس از جرح و تعدیل و اعتباریابی از سوی گروههای مرتبط با طرح، راه حل ها به مرحله اقدام و عمل رسیده است.

برای ارزیابی تغییرات ایجاد شده و جمع آوری اطلاعات در مرحله دوم (شواهد نوع 2) نیز از همان ابزارها یعنی مشاهده، پرسشنامه و مصاحبه استفاده شده است. پرسشنامه‌ها به روش توصیفی مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته و از شاخصهای آمار توصیفی از قبیل جدول فراوانی، درصد و نمودار استفاده شده است. این اقدام پژوهی شامل 6 مرحله بوده و زمان اجراء آن از مهر 87 تا تیر 88 می‌باشد.

شواهد (2)

نتایج حاصل از این اقدام پژوهی، میزان تغییراتی است که در فاصلة شواهد نوع 1 و شواهد نوع 2 اتفاق افتاده است. اهم این نتایج عبارتند از:

آمار شرکت کنندگان در جلسات آموزشی خانواده از 60% به 85 % رسید.

میزان رسیدگی خانواده‌ها به وضعیت درسی، بهداشتی، رفتاری، اخلاقی، انضباطی دانش‌آموزان به تأئید معلمان (با توجه به نتایج دو نوع پرسشنامه) ارتقا پیدا کرد.

میزان مشارکت اولیاء در طرح‌های اجرا شده در کلاسها زیادتر شد.

فراوانی رفتارهای نامناسب اولیاء کاهش یافت (بر اساس چک لیست مشاهدات ثبت شده)

میزان کمک های مردمی (هدیه به مدرسه) تقریباً دو برابر شد.

میزان کمک‌های غیر نقدی برای مناسبتها به ویژه ایام محرم و دهه فجر نسبت به سال گذشته افزایش چشمگیر و بی سابقه در این مدرسه، داشت.

اولیاء از برنامه‌های اجراء شده (بر اساس نتایج پرسشنامه) اظهار رضایت کردند.

کلاس قرآن والدین بسیار تأثیرگذار بود. حتی این تأثیر روی فرزندان اولیاء شرکت کننده نیز تسری پیدا کرد.

 

 ·       زندگی گروهی را چگونه به دانش آموزان کلاسم یاد دهم؟

·        فاطمه بهروزی راد/دخترانه بشردوست- ناحیه یک

بیان مسأله:

مسئله چیست؟روی چه کسی مطالعه می­کنم؟از کی این نکته به ذهنم خطور کرد؟

معلم کلاس اول مدرسه­ای دخترانه در ناحیه یک آموزش و پرورش قم هستم که از نظر اجتماعی و اقتصادی مدرسه­ای برخوردار محسوب می­شود این بار در کلاس 28 نفری خودم شاهد رویدادی شدم و سعی نمودم و مشاهده ی دقیق تری از دانش آموزان داشته باشم.مساله زمانی برایم ­نمایانگر شد که در فعالیت­های گروهی دانش­آموزان به مشاهده­ی بیشتر دست زدم در این بین دو قطب رفتار­  توجه مرا به خود جلب کرد .همان­هایی که در آموزش و تعامل گروهی هیچ انعکاس و سرعت عمل از خود ندارند.در قطب دیگر دانش­آموزانی که  برای رقابت­های گروهی پیشی می گیرند. این که چرا برخی تعامل کمی با دوستان و هم کلاسیهایشان دارند؟این­که چرا به سختی تحت تاثیر فضای شاد کلاس قرار نمی­گیرند؟چگونه کودکان خجول را به کار گروهی وادار­نمایم؟چرا برخی از بچه­ها همیشه خود را در گروه منزوی احساس می­کنند و برخی دیگر همیشه راهبر هستند؟ آیا دانش­آموزان کم فعال و گوشه گیر مشکل اساسی من محسوب می شدن یا دانش­آموزان بیش فعال و همیشه راهبر بر سر مقاصد و اهداف آموزشی و پرورشی من سد می­شدند و در حال حاضر آن چه که  از آغاز فرایند آموزش تا نهایی­ترین مرحله یعنی ارزشیابی مهم است یادگیری مشارکتی و رقابتی دانش آموزان و تعامل گروهی آنان با یکدیگر است . چگونه آن ها را به کار گروهی جذب نمایم؟

شواهد(1)

در این راستا فرم نظرسنجی را درآبان ماه برای شناخت دانش آموزانم دراختیار والدین گذاشتم . بر این اساس بچه ها را تحت عنوان جنبه های عاطفی کار گروهی و جنبه ی رفتاری گروهی بررسی نمودم . از بین 28 دانش آموز کلاس از مجموع 100%،درصدهای زیر را به خود اختصاص دادند :

در محور فعالیت های جمعی به ترتیب 49.98% ؛42.84% ؛ 60.69% ،39.27%  ؛ 39.27%

در محور علائق و انگیزه های جمعی به ترتیب78.54% ؛82.11% ،74.97% ؛71.4% ؛35.7%

به طورکل10 نفرنمره ی کامل ، یعنی 50 امتیاز کلی پاسخنامه را گرفته بودند- 10 دانش آموز دیگر امتیازشان بین 30 تا 40 در نوسان بود و بیشتر آن ها دارای علائق مثبت به کار گروهی بودند ولی در رفتار و فعالیتهای گروهی از خود ضعف نشان می دادند و 35.7% از کل کلاس بودند-8 دانش آموز باقی مانده بین 10 تا 20 نمره را کسب کردند.این تعداد که 28.56% کل کلاس هستند ،در دو محور علائق و رغبت­های جمعی و شرکت فعال در کار گروهی دچار ضعف هستند .این کودکان اغلب گوشه گیرند.

راه کارهای پیشنهادی :

مطالعه ی دقیق روش های گروهی فعال؛تشکیل جلسه با همکارانی و مشاوره با اساتید این فن؛گرفتن تست­های روان شناختی گروهی ویژه­ی کلیه­ی دانش­آموزان؛تشکیل جلسات توجیحی برای اولیای دانش آموزان؛

بررسی رفتار دانش­آموزان خجالتی از طریق تست های شخصیت؛نوشتن بروشور راهنمای آموزش رفتارهای جمعی به کودک ویژه ی اولیاء؛تهیه ی فرم نظرسنجی در دو نوبت (قبل و بعد از انجام راه کارها)؛جمع بندی فرم های نظرسنجی و تصمیم گیری براساس آن ها ؛اجرای راههای مناسب و عملی برای تقویت روحیه ی پذیرش جمعیو برطرف کردن خجالت دانش ­آموزان؛تشکیل نمایشگاه از دست آوردهای گروهی ؛تشویق و ترغیب های مناسب و به جا؛اجرای روش های فعال تدریس ؛نظرسنجی از والدین و دانش آموزان در انتهای کارهای اجرایی؛تهیه ی گزارش از روند فعالیت های اجرایی؛ارائه گزارش به همکارانی که تمایل به شنیدن نتایج

اجرای راه حل ها:

در زمینه ی فعالیت گروهی دانش آموزان

بعد از شناخت ویژگی­ها اعضای کلاس و با استناد به پرسشنامه­ی موجود ، اقدام به تشکیل گروههای ناهمگن یعنی دانش­آموزان سطح بالا،متوسط و ضعیف نمودم. طرز چینش نیمکت­ها به صورت u شکل شد.شرکت فعال در تهیه ی پازل ها و انجام درست قطعه ی مربوط به خود. با همکاری خانواده چند نکته در رفتار و کلام جهت دوست شدن و مطرح شدن به آن ها به صورت های نمایشی و غیر مستقیم آموزش داده شد. برای دانش آموز فعالیت های فوق برنامه در نظر گرفته شد تا تشریک مساعی بیشتری با دوستان هم سن خود داشته باشد.مانند گرفتن یک عصرانه­ی کوچک و دعوت تعدادی از دوستانش در خانه،با همکاری معاون آموزشگاه این دسته دانش­آموزان برای مسئولیت­های پیش دبستانی انتخاب شدند تا در بین آن ها احساس بزرگی کرده و مسئولیت پذیرتر شوند.(در مدت­های کوتاه)متغییر کردن گروه­ها و اعضای آن­ها جهت آشنا شدن هر دانش­آموز با ویژگی­ها­ی دیگر دوستانش .تشویق­های کلامی یا غیرکلامی و دخالت دادن اعضای گروه در نوع تشویق برای این دانش­آموزان با شنیدن استدلال مناسب و کافی در معرض دید قرار دادن نوع کاری که انجام داده مثل نقاشی زیبا ،نوشته­ی مناسب،کاردستی و... بدلیل تقویت حس اعتماد به نفس او.نصب کارتهای فرشته­ی خط یا فرشته­ی رفتاربه مدت چندروز روی لباس آنها.اجرای روش کارت پرسش (آموزش برنامه­ای نظام خودکنترلی).مشارکت در تدوین متن املای کلاس.ابتدا به صورت شفاهی وبعد از اطمینان از فراگیری همه کار را به طور کتبی ادامه می ­دهم. پس از چند ماه فعالیت گروهی،انتخاب و یارکشی را به عهده­ی خود دانش­آموزان قرار می­دادم ومی­دیدم که برای انتخاب همان بچّه­ ها­ی­ خجالتی دیروز ،رقابت سختی صورت می­گیرد.

توصیف وضع مطلوب و شواهد شماره2:

پس از انجام راهها و روش­هایی که برای کار گروهی  به اختصار توضیح دادم،نوبت به ارزشیابی شد .در بهمن ماه فرم نظر سنجی دومی تهیه نموده و در اختیار اولیای دانش­آموزانم،گذاشتم. پس از بررسی کسانی که در فرآیند گروهی تعامل کمتری در ماه آذر داشتند در این دوره تغییرات محسوسی داشتند.این تغییرات در رفتار ،در فعالیت های خارج از مدرسه ی آنان هم تأثیر گذار بوده و جای خاصی برای این گونه بچه ها در دید اعضای خانواده و هم بازی های این کودکان، باز نموده است.اعتماد به نفس و خودسنجی کودکان بالا رفته و آن ها به راحتی به همسال سنجی و استدلال در گروه می پردازند.دخیل بودن در فرایندهای گروهی و پیامدهای رقابتی گروه ها در آنان تقویت گشته است و در برخوردها و فعالیت های محیط واقعی به خوبی به چشم می خورد.این پرسش نامه حاوی 10 سؤال بود که 5 مورد  خصائص فردی و 5 مورد فعالیت های نمادین گروهی دانش آموزان را مورد بررسی قرار می داد.بیشترین بررسی من روی 18 دانش آموزی بود که در مرحله ی قبل تمامی امتیاز را کسب ننموده بودند.گروه اول مانند گذشته تمامی 50 امتیاز را کسب نمودند .گروه دوم 10 نفری بودند که در پرسشنامه­ی قبل، تنها علاقه داشتند و فعالیت گروهی خاصی از آنان مشاهده نشده بود.آنان به تقویت مهارت خودآغازگری ،خود مشاهده­­گری وتقویت مهارت خودکنترلی رسیده بودند. گروه سوم شامل 8 نفر که دارای اختلالات رفتاری از نوع کم رویی و خجالتی بودن بیش از حد بودند و پس از اجرای روش­های فعال که به طور غیر مستقیم هدف کار ما قرار داشتند ؛بسیار تغییر کردند و میانگین امتیاز آنان از 20 تا 40 تغییر یافت و کم کم در گروه های بزرگتر هم شرکت می نمودند.

  

·       الگوی مصرف بچّه­ها را چگونه اصلاح نمایم؟

·        فاطمه بهروزی راد/ دبستان دخترانه بشردوست-ناحیه یک

اینجانب آموزگار کلاس اول مدرسه ای برخوردار در ناحیه یک آموزش وپرورش استان قم هستم.آموزگاری که با طلوع خورشید مهر ،دست دانش­آموزان را با هر نوع فرهنگ و توانایی­های ذهنی و هوشی و با هر مقدار وسع مالی و فرهنگی ،می­گیرم و در کوچه های آبان و آذر می­گردانم تا خدای را بشناسند و به پاسش در جویبار دی ، بهمن را جستجو کنند و چشم به راه بهار در خنکای نسیم باشند.داشتن نعمت های الهی و مسئولیت در قبال مصارف آن خواه می خواهد که استعداد کودکان این مرز و بوم باشد و خواه منابع الهی و خدادادی .دانش­آموزان کلاسم را سعی می کنم با خدا دوست کنم ونعمت هایش را به آنان متذکرشوم.این راه سخت است و در عین حال وظیفه­ای سنگین.بارها  شاهد رویدادهای واقعی عبور از حد مصرف توسط دانش آموزان کلاسم شده بودم و سعی نمودم دنبال راههای ملموس وعینی در خور فهم کودکان کلاس اول پیدا نمایم تا وجود نعمات را به ایشان متذکر شوم و راه درست مصرف کردن را تا مرز فرهنگ سازی و درونی کردن ارزش ،پیش ببرم.در این راه از روش های ساده شروع کردم و آنان را نسبت به مصارف معمولی نان، آب، برق و در نهایت لوازم التحریر حساس نمودم و بهترین شیوه در شناساندن وجود منابع الهی ،راه درست مشاهده کردن و تحقیق های کوتاه مدت بود.از طریق مسئولیت های ساده در حیاط آموزشگاه،آشپزخانه ی خانه و محیط های آشنای دیگر ،توانستم دقت مشاهده و حساس بودن نسبت به وجود چنین منابعی را آموزش دهم ودر ادامه کار من شروع می شد که با وجود در دسترس بودن همیشگی این گونه منابع الهی ، نحوه ی درست مصرف را در وجودشان نهادینه نمایم.تقارن نام گذاری این سال با کلام شیوای مقام معظم رهبری مرا به ادامه ی کار مصمم نمود و تا اخذ نتیجه ی نهایی از تلاش در پیدا کردن شیوه های نو و جذاب برای کودکان ،دست از کار نکشیدم و آن چه را که لازم می دیدم از جمله (تحقیق، مطالعه،جستجو و برنامه های بازدیدی آموزشی و...) را به اجرا رساندم .در پایان نتیجه ی جالبی از عملکرد خودم دیدم و دیگران از جمله خانواده ها هم به این نکته اذعان داشتند که توجه و تکرار شما در زمینه ی مصرف ،کودکان مان را منضبط کرده و او به خوبی در ارتباط با مصرف بهینه  یک انسان با ویژگی امر به معروف و نهی از منکر شده است .خودم نیز شاهد رشد فکری کودکان 7 ساله ی کلاسم شدم که با استدلال های درست به مصرف کنندگان واقعی و کامل تبدیل شده بودند.

آنان به معنای واقعی با وجود و فواید نعمت های الهی آشنا شده و به صورت عینی و ساده راه به دست آمدن  مواهب و وسایل را دیده بودند و خودشان به یک تفکر درست در زمینه ی مصرف درست رسیده بودند .و این پایان تلاش و ثمره ی این کار پژوهشی من بود.امید  که خداوند روزی ده بخشایشگر ما را بر خوان نعمت خود و در سایه ی الطافش مهمان بگرداند.

  

·        چگونه توانستم کلاسی پویا و شاداب در جهت پیشبرد اهداف آموزش و پرورش ایجاد نماییم؟

·        محمد جواد آقا محمدی / دبستان مهدیه

بیان مساله :

در ابتدای سال تحصیلی پی بردم که دانش آموزان کلاس رغبت و نشاط کافی برای انجام کار ندارند. این مسئله فکر مرا به خود مشغول نمود تا حدی که در جهت مشخص شدن این مسئله از طریق مشاهد ، مصاحبه ، آزمون و مطالعه اقدام نمودم که اولیای دانش آموزان اذعان به بی انگیزگی فرزندانشان در منزل داشتند و همچنین معلمان سال های قبل دانش آموزان از بی رغبتی و بی حوصلگی دانش آموزان شکایت داشتند. در مطالعاتی که در این زمینه داشتم دریافتم که اگر کلاسی پویا ، شاداب و با نشاط می خواهم باید دانش آموزان از حالت منفعل به فعال درآیند و از حالت معلم محور به دانش آموز محوری حرکت نمایم. متاسفانه هر زمان صحبت از فعالیت درسی یا فعالیت خارج از کلاس می شد دانش آموزان معترض و ناراحت بودند و کلاس انضباط و نظم نداشت و این عدم شادابی کلاس مسئله ای بود که می خواستم هرچه زودتر و بهتر آن را حل نمایم.

شواهد یک :

از چهار راه مذکور اطلاعات جمع آوری شد:

بی نظمی در کلاس هنگام تدریس ، تمرین و در زنگ تفریح (مشاهده)

بی علاقگی نسبت به حل تمارین در کلاس و تکالیف در منزل (مشاهده)

غیبت غیرموجه مکرر در اوایل سال (مشاهده)

عدم تمرکز حواس (حواس پرتی) با کوچکترین محرک خارجی (مشاهده)

نداشتن برنامه درسی در منزل (مصاحبه با اولیاء)

تنبلی و بی حوصلگی دانش آموز در امور مدرسه (مصاحبه با همکاران سال قبل)

کلاس خسته کننده است (مصاحبه با برخی از دانش آموزان)

مواردی که در آزمون و مطالعه مورد بررسی قرار گرفت همگی مؤیّد موارد مذکور بود.

راه حل های پیشنهادی:

روش تدریس مشارکتی (فراگیر- مدار)

تشکیل گروههای درسی

استفاده از روش خود ابرازی برای همه دانش آموزان

تغییر شرایط فیزیکی کلاس

تشویق دانش آموزان با روشهای مختلف

ایجاد نمایشگاه در دو بخش درسی- پژوهشی و فوق برنامه

تعیین ساعات گفتگو و ملاقات با دانش آموزان و اولیای آنان

برگزاری اردوهای داخل و خارج استان

استفاده از وسایل کمک آموزشی ، تکنولوژی آموزشی

10- دادن تکالیف متنوع درسی

11- دعوت از مدیر ، معاون و همکاران پایه های دیگر جهت حضور در کلاس

12- گرفتن امتحان به روش مختلف در طول سال

13- استفاده از سبقت جویی و تعاون به عنوان محرک آموزشی

14- ایجاد اعتماد به نفس در دانش آموزان

اجرای راه حل انتخابی:

تعدادی از روشهای بالا انتخاب و اجرا شد . گروههای درسی تشکیل شد و هرگروه به نام دانشمندی نامگذاری گردید. هر چند مدت یکبار طرز نشستن دانش آموز و چینش نیمکت ها تغییر می کرد و ابتدای هر زنگ از وضعیت نور ، سر و صدا و تهویه کلاس پرسش می شد. لیستی از فعالیت ها برای دانش آموزان تهیه گردید و به آنان ارائه شد و هر کدام با توجه به علاقه تعدادی از وسایل را ساختند و در نمایشگاهی جهت بازدید تمام دانش آموزان و همکاران و مسئولین اداره ارائه گردید.

در طول سال تحصیلی دانش آموزان با روشهای مختلف اعم از کارت تشویقی ، ورزش تشویقی ، اردوی داخل یا خارج استان تشویق شدند. در یک عمل ابتکاری ساعتی جهت گفتگو با دانش آموزان و اولیای آنان در هفته به صورت فردی اختصاص یافت که مورد استقبال آنان قرار گرفت.

تمامی دانش آموزان به نوعی در کلاس می توانستند خود را ابراز کنند و استعداد و توانایی خود را به دیگر دانش آموزان عرضه کنند . تکالیف از حالتی یکنواختی در آمده و بصورت متنوع عرضه شد که تکالیف شامل انجام پروژه تحقیقاتی ، فعالیت خارج از کلاس ، گزارش ، مصاحبه و پیش مطالعه درس بود مشخص شد و امتحان نیز به روشهای فردی ، گروهی ، شفاهی ، کتبی و عملی انجام پذیرفت.

شواهد دو:

پس از انجام راه حل های انتخابی شاخص کیفی موفقیت طرح عبارتند از: فعالیت فردی و گروهی هنگام تدریس و تمرین ، علاقه دانش آموزان به فعالیت کلاسی و فوق برنامه مانند طرح کرامت و کلاس تست ، داشتن برنامه در منزل ، به حداقل رسیدن غیبت ها منظم و مرتب در کلاس و منزل و ... و شاخص کمّی موفقیت طرح که شامل انجام آزمونهای منظم و مستمر از کلیه دروس بسیار چشمگیر بود و محقق را متعجّب ساخت.

  ·       چگونه توانستم آبریزش دهان مریم را کنترل کنم.

·        هاجر عسگری ( گفتار درمان آموزشگاه استثنایی فرشته)

بیان مسأله‌ :

مریم 8 ساله دانش­آموز کلاس آمادگی، مبتلا به فلج مغزی از نوع اسپاستیک می باشد که همه اندامهای او را در گیر کرده است به گونه ای که بدون ویلچر و کمک دیگران قادر به راه رفتن نمی باشد و از دستهای خود نیز به سختی استفاده می­کند گفتار او به سختی قابل فهم است تعدادی از حروف را اشتباه تلفظ می­کند و آبریزش از دهان نیز  به وضوح مشاهده می شود که این حالت نیز روی وضوح گفتار مریم نیز تاثیر گذاشته است بعد از ارزیابی اولیه بعد از این که مریم در برنامه گفتار درمانی قرار گرفت یکی از اولویت های درمانی من روی آبریزش دهانی مریم متمرکز شد.

و از آنجا که تاکنون برای حل مشکل مریم اقدامی صورت نگرفته بود با خود فکر می کردم که چگونه می توانم مشکل او را  از بین ببرم و آبریزش  او را کنترل کنم.

شواهد نیاز به پژوهش (شواهد 1) :

برای ارزیابی مشکل آبریزش از دهان مریم از 4 نوع فرم طراحی شده که  دانش آموز را ازجنبه های مختلف مورد ارزیابی قرار می دهد استفاده شد و با توجه به نتیجه ارزیابی های انجام گرفته مشخص شد که مشکلات دانش آموز مثل ضعف حسی و حرکتی اندامهای گفتاری و نوع اختلال گفتاری مریم و مشکل آبریزش از دهان او مربوط به آسیب اعصاب مغزی می باشد و برای درمان آنها احتیاج به یک برنامه ریزی دقیق و همه جانبه داریم تا با تحریک مراکز مربوط به اعصاب مغزی و به تبع آن تحریک حسی و حرکتی اندامهای گفتاری  علاوه بر کنترل آبریزش از دهان  مشکل اختلال تولید مریم را نیز درمان کنیم که همه این کارها در کنار هم انجام گرفت ولی چون موضوع اقدام پژوهی من در مورد کنترل آبریزش دهان مریم بود بیشتر به این جنبه از درمان پرداخته     می شود.

راه حل انتخابی :

الف: رفتار درمانی

یکی از راهکارهای موثر در امر گفتاردرمانی که در کنار روشهای دیگر بکار می رود رفتاردرمانی    است، در این روش سعی می شود که یک رفتار مناسب جایگزین یک رفتار نامناسب شود که در مورد مریم رفتار نامناسب او عدم کنترل سر و باز بودن دهان و به تبع آن آبریزش از دهان بود که به جای آن می خواستم رفتار مناسب کنترل صحیح وضعیت سر و بسته نگهداشتن دهان را به او آموزش دهم.

ب:  درمان بدعملکردی حرکتی – دهانی

در استفاده از این تکنیک درمان از دو روش زیر بهره بردم:

* تسهیل عصبی – عضلانی از طریق حس عمقی ( P.N.F)

* درمان عملکردی عضله ( M.F.T)

ج: درمان تسهیل دهانی – صورتی

در این روش از تکنیکهای مختلف تسهیل سازی دهانی – صورتی در مورد مریم استفاده شد که عبارتند از:

- برس کشیدن

- تمرینات حسی – حرکتی ناحیه دهان

شواهد موفقیّت درپژوهش (شواهد2) :

مریم دانش آموزی با مشکل فلج مغزی و به تبع آن دارای آبریزش از دهان بود، که با ارایه روش های درمانی و اجرای گام به گام آنها و همکاری دانش آموز و خانواده و معلم،آبریزش از دهان مریم به کلی قطع شده بود و وضع ظاهری مریم و عدم آبریزش از دهان گویای کاربردی بودن روشهای به کار برده شده در مورد مریم بود و در عین حال رضایتمندی خانواده و معلم مریم از کنترل آبریزش دهان او تاکید دیگری بر موفقیت روشهای بکار برده شده در مورد مریم بود.

 

 ·       چگونه توانستم دانش آموزان را به شرکت در نماز جماعت مدرسه علاقه مند کنم؟

 ·        مینو شریفی دروازه مدیر آموزگار دبستان دخترانه صاحب الزمان (عج) – منطقه جعفرآباد

 بیان مسئله:

از آن جایی که یکی از محوری ترین امور زندگی ، بر پایی نماز می باشد ، لذا این اقدام پژوهی که در بین دانش آموزان سوم ، چهارم ، پنجم دبستان صاحب الزمان (عج) انجام شده است ، اقدام پروژه به دنبال این پرسش بوده است که چگونه و با استفاده از چه روش هایی می توان علاقه مندی دانش آموزان به خواندن نماز و حتی یک سری از عادت ها و توانمندی های مرتبط با نماز را در آنان افزایش داد؟

ارائه اطلاعات (شواهد یک)

جهت بررسی مشکل و برای علاقه مند نمودن دانش آموزان به نماز باید یک سری اطلاعات را جمع آوری می کردم. لذا از منابع زیر برای جمع آوری اطلاعات استفاده کردم.

1- مشاهده رفتار دانش آموزان  2 - مصاحبه با خانواده دانش آموزان  3- مصاحبه با معلم دانش آموزان

4- مصاحبه با خودشان (دانش آموزان)   5- مطالعه کتب و مقالات مرتبط با نماز   6- استفاده از نظر همکاران

راه حل های پیشنهادی

1- تشکیل جلسه آموزشی و تربیتی ویژه والدین با حضور افراد کارشناس   2- استفاده از روش تدریس همیار نماز

3-  برگزاری جشن نماز   4- تهیه دفترچه نماز    5- بازی کارت های نماز   6- تهیه و تکثیر جدول نماز برای فراگیران در خانه    7- بیان داستان هایی در رابطه با نماز از بزرگان و استفاده از سی دی های آموزشی نماز

8- دادن کارت نماز   9- پذیرایی از دانش آموزان  10- استفاده از هر فرصت و موقعیت

اجرای راه حل ها:

 با اجرای راه حل های فوق در اواسط سال تحصیلی کم کم متوجه برخی از تغییرات در رفتار دانش آموزان شدم. به عنوان نمونه قبلاً هنگام وقت نماز و آماده شدن برای نماز خودم و همکارم زنگ نماز را زده ضبط را روشن نموده و صدای اذان را پخش می کردیم. با اجرای روش ها و راه حل ها دانش آموزان آن چنان مشتاق شده که خودشان مقدمات نماز را فراهم و صدای اذان را پخش می کردند و یا بعضی از دانش آموزان در خانه وضو می گرفتند و با وضو به مدرسه می آمدند و لحضه شماری می کردند کی زنگ نماز زده می شود تا نماز بخوانند.

ارائه اطلاعات (شواهد 2)

1- برگزاری مسابقه نماز  2- آموزش مراحل خواندن نماز و وضو در ساعت هنر  3- تهیه نمودار تشویقی

روش هایی که جهت علاقه مند نمودن دانش آموزان به نماز جماعت مدرسه بیان کرده و آن را اجرا نمودم ، حاصل مطالعاتی که از مجلات پیوند – کتاب های آموزشی نماز و ..... انجام دادم و اکنون:

1- دانش آموزان به خواندن نماز در منزل و نماز جماعت مدرسه علاقه مند شدند و فهمیدند بهترین وقت برای نماز اول وقت بودن آن است.  2- آن ها متوجه شدند که با خواندن نماز می توانیم با خدا حرف هایمان را بزنیم.

 

·   چگونه توانستم طریقه ی صحیح خواندن نماز را در بین دانش آموزان آموزشگاه خود بهبود بخشم؟

·        نجمه السادات لسان/مدیر دبستان دخترانه انبیاء(ع)

بیان مسـأله

7-  مدرسه ای که من به عنوان مدیر درآن جا خدمت می کنم، مدسه ای دخترانه در ناحیه 2 شهر قم می باشد ودارای 573 دانش آموز است که تعداد254 نفر دانش آموزان درپایه ی چهارم وپنجم تحصیل می کنند که مکلف به تکلیف بوده وباید نماز خود را به صورت صحیح ادا می کردند، اما مشکلی که وجود داشت این بود که اکثراین دانش آموزان طریقه ی صحیح خواندن نماز چه در ارکان وچه در اذکار آن رابه خوبی نمی دانستند به گونه ای که با صدای بازشدن درنمازخانه یا صحبت چند نفر به آن طرف برمی گشتند  ،گاهی حمدوسوره رابا امام جماعت می خواندند ویا ذکر رکعت سوم را      نمی خواندند، گاهی اوقات نماز خود را زودتر ازامام جماعت به پایان می رساندند، به اکثر سئوالات امام جماعت دربین دو نماز پاسخ اشتباه می دادندو باعث حواس پرتی سایرنمازگزاران می گردیدند ودر کل نمازخانه از نظر رعایت نظم وانضباط وضعیت مطلوبی نداشت وبه علت وجود مشکلات فوق اکثرهمکاران درهنگام برگزاری نماز جماعت یاپشت سرامام جماعت در ردیف اول می ایستادند ویا درصورتی که درصف جلوجایی وجود نداشت نماز خود را درصف های دیگر به صورت فرادئی ادا می کردند برای حل این مشکل با همکاران جلسات متعددی برگزارشد که چگونه می توان طریقه صحیح نمازخواندن رابه دانش آموزان یاد داد

توصیـف وضـع موجود (شواهد 1)

- عدم رعایت آداب نماز در هنگام خواندن نماز جماعت.

 قرائت حمد وسوره در نماز جماعت.

- غلط خواندن بعضی از اذکار نماز.

- قرائت ذکر رکعت سوم در نماز جماعت.

- برگشتن از قبله، خندیدن وبه پایان رساندن نماز زودتر از امام جماعت.

پیشنهاد راه حـل

- خواندن هر قسمت از نماز در هنگام ورود معلم به کلاس به مدت 15 روز به منظور درونی شدن آن برای دانش آموزان .

- برگزاری کلاس وضو واحکام برای دانش آموزان سوم تا پنجم به تفکیک هر کلاس.

- برگزاری کلاس احکام ونماز برای مادران دانش آموزان .

- تهیه طرح «نمازگزاران نمونه» برای کلاسی که بهترین نمازگزاران را دارد ونصب آن به در کلاس.

- انتخاب بهترین دانش آموزان نماز گزار در طی سال وبردن آنان به مسجد محل ودعوت از مسئولین اداره واهداء جایزه به آنان .

- جذاب تر کردن محیط نمازخانه وتهیه چادرهایی با طراحی مناسب برای انتظامات نماز خانه (فرشته های نماز).

اجـرای راه حـل ها:

در طی جلسه ای که با همکاران برگزار گردید مقرر شد که به هنگام ورود معلم به کلاس دانش آموزان هر دفعه قسمتی از نماز را بخوانند تا با تکرار وتمرین آن به مدت 15 روز، اذکار نماز برای آنان به صورت درونی دربیابد به همین ترتیب نماز تقسیم شده به بود به1- سوره حمد 2- سوره توحید 3- ذکر رکوع 4- ذکر سجود 5- تشهد 6- ذکر رکعت سوم 7- سلام آخر نماز .

جهت آشنایی بهتر دانش آموزان با مسائل شرعی ودینی برای دانش آموزان کلاس سوم تا پنجم وهمچنین اولیای آنان کلاس احکام ونماز برگزار گردید. به منظور جذاب ترشدن محیط نمازخانه طرح های زیبایی تهیه ونصب گردید برای انتظامات نماز چادرهای زیبایی از حریر سبز تهیه شد. کتاب وسی دی های مناسب برای آشنایی بیشتر دانش آموزان با نماز واحکام تهیه گردید. برای هر کلاسی که بهترین نماز گزاران را داشت طرح جالبی تحت عنوان نمازگزاران نمونه تهیه و به در کلاس آنان نصب شد. از بهترین نمازگزاران درطول سال تحصیلی دعوت شد تا در مسجد محل حضور یابند وبا دعوت از مسئولین اداره ودادن هدایایی از آنان تقدیر به عمل آمد.

توصیـف وضـع مطـلوب (شواهد 2 )

در ماههای آخر سال با مشاهده ی نماز دانش آموزان متوجه شدم که مشکلات قبلی به طور محسوسی کاهش یافته به گونه ای که دیگر حواس دانش آموزان در هنگام خواندن نماز به سمت صداهای دیگر معطوف نمی گشت، درموقع نماز نمی خندیدند ، چیزی نمی خوردند، حمدوسوره را در رکعت اول ودوم نماز جماعت نمی خواندند وذکر رکعت سوم را می خواندند ، نماز را با امام جماعت شروع کرده وبا امام جماعت به پایان می رساندند وبه سوالاتی که امام جماعت در نماز می پرسید اکثراً پاسخ صحیح می دادند.

 

  • درمان اختلال در روانی گفتار (لکنت زبان)[1] در دانش‌آموز مهدی اسماعیلی
  • مهدی قیلچی

بیان مساله :

دانش‌آموز فوق دانش‌آموزی با مشکل خفیف ذهنی (کم توان ذهنی)[2] بوده و در آموزشگاه ابتدایی استثنایی ابابصیر(1) در استان قم به تحصیل مشغول می‌باشد و از آنجا که اختلالات گفتاری و به خصوص اختلال در روانی گفتار در کودکان سنین قبل از دبستان و کودکان مدرسه‌رو شایع می‌باشد و این اختلال همچنین در کودکان استثنایی نیز وجود دارد لذا لزوم توجه به آن و درمان این اختلال از نظر اهمیت بر کسی پوشیده نیست.

جمع‌آوری اطلاعات (شواهد1):

بر اساس مشکل دانش‌آموز مهدی اسماعیلی که دارای اختلال لکنت می‌باشد.و با توجه به ارزیابی‌های انجام شده از دانش‌آموز اسماعیلی علائم زیر در وی مشاهده گردید:

1-تکرار در گفتار (که از ویژگی‌های بارز افراد لکنتی می‌باشد)2-کشیده گویی یا طولانی ادا کردن، که دانش‌آموز به صورت غیر ارادی صداها را به حالت طولانی و کشیده ادا می کند.3-گیر و قفل: که دانش‌آموز در این حالت قادر نیست، آنچه را که می‌خواهد بیان کند.4-تنفس در لکنت: که مشکل وی به صورت ناهماهنگی بین گفتار و تنفس بروز می‌کند.5-حرکات اضافی (ثانویه): در این دانش‌آموز شامل: حرکت دادن فک، پا زدن غیر عادی، حرکت دادن بی مورد سر هنگام گفتار، می‌باشد.6-رفتارهای اجتنابی: گاهی اوقات در برخی از صداها و کلمات و یا در برخی موقعیتهای گفتاری خاص، شدیداً دچار لکنت می‌شود.

دیگر موارد مشاهده شده در دانش‌آموز، شامل: تغییرات زیر و بمی، حاشیه‌گویی و جانشینی کلمات به جای هم، بدین معنی که کمله‌ای هم معنی را با کلمه دیگر جانشین می‌کند.

کلیه موارد فوق از ارزیابی دانش‌آموز بر اساس نوع رفتار وی و مشاهده بدست آمده است. به جز روش مشاهده عینی رفتار دانش‌آموز، روشهای دیگر ارزیابی از قرار ذیل می‌باشند.

-روش تاریخچه‌گیری پزشکی و بررسی تاریخچه رشدی دانش‌آموز:

بنابر جمع‌آوری اطلاعات با این روش، مشخص گردید وجود سابقه خانوادگی و ژنتیکی عامل بسیار مهمی در ایجاد این اختلال در  دانش‌آموز بوده است.

-مصاحبه کلینیکی:

در انجام این مصاحبه مشکلات اخلاقی، رفتاری دانش‌اموز در خانه و محیط بیرون بررسی شد.

-ارزیابی مهارتهای ادراکی و شناختی:

در انجام این مصاحبه، مهارتهای شناختی دانش‌آموز شامل حافظه، توالی، تماس چشمی و برتری طرفی و... مورد بررسی قرار گرفت.

-ارزیابی مهارتهای دهانی (oral):

مهارتهای دهانی دانش‌آموز شامل: حرکات زبان، وضعیت لبها و فک، دندانها و نرمکام و سختکام و مورد بررسی قرار گرفت که کاملاً طبیعی می‌باشند.

ارائه راه حل‌ها:

با توجه به نوع مشکل دانش‌اموز و با توجه به علائم و میزان اختلال لکنت وی که تقریباً در حد متوسط تا شدید می‌باشد را ه حل‌ها و درمان در وی بر اساس نوع مشکلات وی متغیر می‌باشد که در ذیل با توجه به نوع مشکل وی، راهکارهای درمانی بیان می‌شود.

انواع راهکارهای درمانی:1-درمان مشاوره‌ای: این درمان با حضور مستقیم والدین و بدون حضور کودک، پس از ارزیابی غیر مستقیم در کودک و اطمینان از «وجود ناروانی طبیعی» همراه با یک سری مشاوره‌های انجام می‌شود.2-درمان تعاملی: هدف اصلی این رویکرد، کمک به والدین برای دستیابی به اعتماد به نفس برای تعامل با فرزندشان می‌باشد، تا پیچیدگی این اختلال را دریابند و روانی کودک را تسهیل کنند.3-درمان غیر مستقیم: این درمان با حضور مستقیم والدین و کودک در مرکز درمانی یا آموزشی و ارائه مشاوره‌های مستقیم به والدین و اجرای شیوه‌های غیر مستقیم، برای کودک انجام می‌شود.4-درمان مستقیم: این شیوه درمانی برای کودکانی که دارای لکنت با آگاهی می‌باشند، توصیه می‌شود.

الف)درمان کودکان لکنتی با آگاهی در سنین پیش از مدرسه و یا کودکان استثنایی در سنین آمادگی: شامل 1-کاهش سرعت گفتار 2-افزایش توانمندیهای زبانی در جنبه‌های مختلف 3-افزایش تسلط در آوا سازی 4-ایجاد هماهنگی میان تنفس و گفتار 5-حذف حرکات اضافه و ثانویه و موارد مختلف دیگر.

ب)درمان کودکان مبتلا به لکنت آگاهانه در دوران مدرسه؛ که شامل دو روش کلی 1-شیوه‌های روانتر صحبت کردن و 2-شیوه‌های روانتر لکنت کردن می‌باشد.1)شیوه‌های روانتر صحبت کردن شامل این موارد می‌باشد: 1-روش گفتار زمان‌بندی شده (سیلابیک)2-روش کشیده‌گویی3-روش مکث 4-روش مکث-کشیده‌گویی  5-روش روان (پیوسته) 6-روش تماس نرم و ملایم 7-روش صدای ممتد 8-روش جریان هوا 9-روش شرطی کردن عامل 10-روش آهنگین یا گفتار واعظانه

2)شیوه‌های روانتر لکنت کردن شامل موارد ذیل می‌باشد:1-روش گفتار همخوان 2-روش سایه‌وار یا سایه بافی 3-روش بسکتبالی (مرحله‌ای) 4-روش بازخورد شنیداری تأخیر یافته 5-روش درمانی «ون رایپر».

البته در درمان لکنت، برخی روشهای جانبی نیز موجود می‌باشد.

انتخاب راه حل و اجرای آن:

در مورد درمان به شیوه روان‌تر صحبت کردن موارد زیر به عنوان روش درمانی انتخاب و اجرا شد:

1-روش گفتار زمان بندی شده (سیلابیک).2-روش کشیده‌گویی یا طولانی ادا کردن.3-روش مکث: که اکثراً برای کودکان بالای 6 سال و بزرگسالان قابل استفاده است.4-روش مکث- کشیده‌گویی: که در حقیقت تلفیقی از دو روش قبلی می‌باشد.5-روش تماس نرم و ملایم6-روش آهنگین یا گفتار واعظانه: اساس این روش مبتنی بر کشیده‌گویی، کوتاه و آهنگین صحبت کردن توأم با ریتم خاص است که گاهی اوقات به صورت اغراق‌آمیز قابل اجراء است.

اطلاعات مربوط به تغییرات ایجاد شده (شوهد 2):

دانش‌آموز مهدی اسماعیلی به علت مشکل لکنت دارای‌گیر و قفل در گفتار و حرکات اضافی و رفتارهای اجتنابی می‌باشد که در ابتدای امر درمان بسیار مشهود بوده است اما اکنون و در انتهای درمان و آموزش، بر اساس صدای ضبط شده در جلسه اول و مقایسه آن با صدای کنونی، روانی گفتار وی بسیار مشهود است. و همچنین رفتارهای ضد انتظاری و زائد اونیزکاهش یافته است.پیشرفت تحصیلی دانش‌آموز و بالا رفتن روحیه اعتماد به نفس وی نتیجه‌ای مناسب از درمان گفتاری وی بوده است. تقویت حس توجه و تمرکز، تقویت روخوانی و روان‌خوانی درسها، و از بین رفتن حالت اضطراب و کم‌رویی در برخورد با دیگران، بیانگر تغییرات مطلوب ایجاد شده در دانش‌آموز می‌باشد. در پایان بایستی اشاره نمود با توجه به همکاری خود دانش‌آموز در انجام تمرینات و همکاری والدین وی در پیگیری مستمر و شرکت در جلسات مشاوره و همکاری بی‌دریغ اولیای آموزشگاه و بخصوص آموزگار مربوطه، دانش‌آموز با توجه به رسیدن به گفتاری در حد تقریباً معادل با همسالانش در امر درمان بسیار موفق بوده است.

 

 

وصیف وضعیت موجود :

تجربه ی طولانی تدریس من و سایرهمکاران در مقطع ابتدایی نشانگر آن است که هر ساله تعدادی از دانش آموزان نه تنها به اهداف کلی درس ریاضی دست نمی یابند بلکه در یادگیری بیشتر مباحث درس ریاضی نیز با مشکل روبرو هستند .کلاس 31 نفره دبستان شاهد دختران گنبد که من در آن مشغول به تدریس می باشم نیز ازاین قاعده مستثنی نبوده ودانش آموزان این کلاس نیزدر یادگیری مفاهیم ریاضی مشکل دارند.به گفته ی مدیر مدرسه که دارای سابقه مدیریت ومعاونت 10 ساله دراین آموزشگاه می باشددیگر دانش آموزان سال های گذشته و دوره های بالاترکه عمدتا“ از بستگان همین دانش آموزان بوده اند نیز از نظر یادگیری ریاضی دچار مشکل بوده و هستند . به همین جهت تصمیم گرفتم در صورت امکان راه حلی برای رفع مشکل بیابم .

گردآوری اطلاعات (شواهد 1) :

مساله عدم علاقه مندی دانش آموزان به درس ریاضی را با جمعی از همکاران با سابقه در میان گذاشته و با هم به بحث و گفتگو پرداختیم .همه ی همکاران با علاقه ی بسیار در بحث شرکت کردند و نظرات مفیدی ارایه نمودند. با یکی از اساتید صاحب نظر شهرمان نیز موضوع را در میان گذاشتم ایشان مشتاقانه مطالب نوشته شده را مطالعه و نظر خود را بیان نمودند .با مراجعه به کتاب ها و نشریات گوناگون هم به مطالب جالب و قابل توجه در این زمینه دست یافتم پس از گفتگو های بسیار در زمینه ی علل ضعف و مشکلات یادگیری تعدادی از دانش آموزان در درس ریاضی مطالب جمع آوری شده مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت مشکلاتی که در این باره وجود داشت ،نظیر روش تدریس معلم ،تفاوت های فردی دانش آموزان ،مسائل کمک آموزشی ،محیط فیزیکی کلاس و ... فهرست گردید .

خلاصه یافته های اولیه :

- معلمین ما معمولا در کلاس درس متکلم وحده هستند و درس ریاضی که مخصوصا در پایه اول باید با روش های گوناگون تشریحی،تشبیهی،استفاده از مثال ،تجربه و مشاهده های عینی ،استفاده از مدل و کاوشگری و…) تدریس شود به روش زبانی و قاعده گویی محدود شده است .

-معلم آن طور که باید آموزش لازم را ندیده به طور مثال با اصول یادگیری آشنا نیست که بتواند از آن در امر تدریس بهره گیرد .

-وسایل کمک آموزشی که نقش مهمی در ارائه مفهوم ریاضی دارند به حد کافی در اختیار معلم و دانش آموز نیست .

-تراکم بیش از حد جمعیت در کلاس

-عدم ارتباط ریاضی در پایه های مختلف

-نقش خود دانش آموز در گیرایی مفاهیم از نظر رشد جسمی و هوش

نکاتی چند در باره آموزش ریاضی :

در حین مطالعه و جمع آوری اطلاعات در پی مطالبی بودم که مرا در امر تدریس و رفع مشکلات یادگیری کودکان راهنما باشد که به نظریه اسکینر در کتاب نظریه های یادگیری برخوردم او معتقد است یادگیری در صورتی به بهترین وجه انجام می گیردکه

الف ) اطلاعاتی که قرار است آموخته شوند در گام های کوچک ارائه گردد.

ب ) به یادگیرندگان درباره ی یادگیریشان بازخورد فوری داده شود. یعنی بلافاصله پس از یک تجربه یادگیری به آنان گفته شود که اطلاعات مورد نظر را درست یادگرفته اند یا از آن لحاظ اشکالاتی دارند.

ج) یادگیرندگان بتوانند با سرعت متناسب خود یاد بگیرند.

او با تجربه ی دست اول متوجه شد که این اصل در کلاس های درس به کار برده نمی شوند . او در رابطه با دیداری که از یکی از کلاس های درس دخترش در سال 1935 به عمل آورد چنین اظهار نظر کرد :«در 11 نوامبر من به عنوان پدری که از کلاس درس فرزندش دیدار می کند در صندلی آخر یک کلاس درس ریاضی نشسته بودم .ناگهان وضعیت کاملا مبهم به نظر رسید درآن جا بیست موجود فوق العاده با ارزش وجود داشتند معلم کلاس تقریبا بر خلاف تمامی آنچه که ما درباره یادگیری می دانیم عمل کرد .قابل ذکر است که معمول ترین روش یادگیری روش سخنرانی است و در این روش هر سه اصل بالا زیر پا گذاشته می شود .در زمان حال و در بعضی از مدارس فعلی ما نیز غالبا از کودکان مدارس ابتدایی خواسته می شود به جای یادگیری مفاهیم ریاضی از طریق بررسی ماهیت اعداد و نیز تفهیم مفاهیم به کمک معلم مجموعه های تازه ،لغات و اعمال ریاضی جدید را به ذهن بسپارند .در امر تدریس هر مفهوم درس ریاضی سیر تفکر دانش آموز را نیز باید مدنظر قرار داد که مراحل آن به شرح زیر می باشد:

آمادگی : در این مرحله از تدریس معلم می کوشد اولا“ رغبت دانش آموزان را نسبت به موضوع درس برانگیزد ،ثانیا هدف درس را روشن نماید ،ثالثا معلومات فبلی دانش آموزان را بررسی کرده و مطالب جدید را بر پایه معلومات قبلی او تدریس کند .

عرضه :معلم درس تازه را عرضه می کند و به اصطلاح موضوع جدید را با توجه به هدف هایی که پیش بینی کرده است به دانش آموزان تدریس می کند .

مقایسه : ارتباط بین معلومات قبلی و درس برقرار و مقایسه به عمل می آید و در این مقایسه است که به اصول کلی دست پیدا می کنند در تدریس ریاضیات معلم در این مرحله به قاعده دست پیدا می کند و تعاریف را به دست می آورد .

تعمیم : نتایج به دست آمده در مرحله سوم که در ریاضی قاعده گفته می شود در مواقع مقتضی و همانند ،تعمیم داده می شود .کاربرد و تطبیق: مانند حل مسائل ریاضی بعد از یادگرفتن قاعده روابط ریاضی. در این جا لازم است به این موضوع نیز توجه داشته باشیم که روش های شهودی و فعال ، از جمله روش های جدید تدریس ریاضیات ابتدایی هستند که در چند سال اخیر بر اثر تحولات به وجود آمده در علم و هم چنین پیشرفت های روان شناسی و تعلیم و تربیت به وجود آمده و در کشورهای پیشرفته جهان در زمینه تدریس ریاضیات مورد استفاده قرار گرفته اند. طرفداران روش شهودی عقیده دارند سهم عمده یادگیری به خصوص در مورد انسان از طریق بینش انجام می گیرد . در این روش وسایل کمک آموزشی نقش مهمی در تدریس پیدا می کنند و معلم مراحل درس را طوری تنظیم و ارایه می کند که دانش آموزان با مشاهده مراحل به هم پیوسته کار آموزش پی به حل مسئله می برند که منجر به یادگیری مفاهیم درس می شود .در روش فعال دانش آموزان با تلاش خود و با راهنمایی معلم به اهداف آموزشی نایل می گردند .

راه های پیشنهادی برای تدریس ریاضی :

دانش آموز باید در کسب معلومات ریاضی خویش سهیم باشد .تا بتواند از آن معلومات در مواقع لازم بهره برداری کند . معلم باید قبل از تدریس یک مفهوم جدید معلومات قبلی دانش آموز را محک زده و تدریس مطالب جدید را بر پایه معلومات قبلی او استوار نماید .قبل از تدریس هدف درس را برای دانش آموزان روشن نماید تا بچه ها با بینش و بصیرت به یادگیری مفاهیم ریاضی بپردازند با ایجاد انگیزه قوی رغبت دانش آموزان را نسبت به موضوع درس برانگیزد .یادگیری از آسان به مشکل صورت بگیرد .چون کودکان در این مقطع در مرحله ی رشد تفکر عملی هستند برای یادگیری یک مفهوم لازم است که از اشیا و وسایل عینی بیشتری استفاده کنند .در کلاس باید موقعیت های مختلف برای کودکان فراهم شود تا آن ها بتوانند اشیا را دستکاری کنند ،بازی قسمت اصلی کار است .

چگونگی اجرای راه های جدید :

به منظور اجرای دقیق راه حل های به دست آمده و رفع مشکل یادگیری این کودکان ابتدا سعی نمودم در امر یادگیری هر مفهوم مستقیما آنان را با موضوع یادگیری درگیر نمایم و متوجه شدم برای یادگیری بیشتر مفاهیم ریاضی ، این کودکان احتیاج به انجام یک سری فعالیت های ذهنی ساده تر در رابطه با آن مفهوم دارند، که این فعالیت ها بهتر است در کلاس های آمادگی ( قبل از دبستان ) به صورت عملی و به وسیله کودکان انجام شود .به طور مثال طرحی را در رابطه با آموزش مفاهیم تفریق- در سطح آمادگی در کلاس- برای این کودکان در نظر گرفتم که با انجام این فعالیت دانش آموزان ضعیف در حل مسائل تفریق با مفهوم کاهشی آن که در پایه اول کاربرد دارد مشکل جدی نداشته باشندچراکه مفاهیم دیگر آن به شکل ساده در اثر یادگیری دیگر مفاهیم تفریق است که در کلاس های بالاتر مورد استفاده قرار می گیرد .

گردآوری اطلاعات ( شواهد2 ) :

گرچه با طرح هایی که کم و بیش در کلاس درس به ابتکار خود یا با استفاده از نظرات ارائه شده توسط همکاران یا با بهره بردن از مطالعه کتاب های گوناگون اجرا نمودم پیشرفت قابل ملاحظه ای در روند یادگیری کودکان ضعیف ایجاد شداما همچنان لازم بود مقایسه ای بین دو گروه در قالب ارزشیابی از دانش آموزانی که به نظر من از ابتدا مشکل بودن مفاهیم ریاضی را درک می کردند و دانش آموزانی که ضعیف قلمداد می شدند و احتیاج به تمرین خاص داشتند انجام گیرد و در این مقایسه مشاهده نمودم که به نسبت زیادی موفق به افزایش درجه تمرکز حواس این دانش آموزان بر روی یک مطلب شده ام - موضوعی که اساس یادگیری در تمام دروس به خصوص در درس ریاضی می باشد . به طور نمونه در یک آزمون قبل از به کارگیری طرح ، میانگین نمرات دانش آموزان بدون مشکل 20 و میانگین نمرات دانش آموزان ضعیف 11 بود . و بعد از به کارگیری طرح میانگین نمرات این دانش آموزان به 17 ارتقا یافته بود .

نتایج :

- دانش آموزان به درس ریاضی علاقه مند شده و درزنگ ریاضی فعالیت چشمگیری ازخود نشان می دادند. .

- زمینه ای برای بحث و هم فکری بین همکاران به وجود آورد

- یادگیری عمیق تر و پایدارتر صورت می گرفت

- والدین از پیشرفت فرزندانشان ابراز رضایت می کردند

- میانگین نمرات ریاضی دانش اموزان در حد قابل ملاحظه افزایش یافت .

 

 

نتیجه گیری :

اگر پایه تدریس بر انتقال معلومات به دانش آموزان استوار نباشد و به یک نظام تحقیقی و فعال که کودکان محور اصلی انجام عمل ریاضی باشند توجه شود .اگر محتوای مطالب آموزش ریاضی را با فعالیت های ذهنی کودک منطبق سازند اگر کلاس درس ریاضی طوری اداره شود که دانش آموزان با تلاش خود و با راهنمایی معلم به اهداف آموزش نائل شوند یادگیری بهتر و آسان تر صورت می‌پذیرد.

نظرات()
نویسنده: دبستان جمهوری اسلامی

.:: آخرین مطالب ::.

» محرم نامه ( ۱۳٩۳/۸/٢٠ )
» پست آزمایشی ( ۱۳٩۳/۳/۱۸ )
» آزمون ضمن خدمت اسلام و نیازهای زمان ( ۱۳٩۳/۳/۱۸ )
» ۱۳٩٢/۱٢/۱٦ ( ۱۳٩٢/۱٢/۱٦ )
» ویژگی های تابلوی نمایش پروژه علمی ( ۱۳٩٢/۱۱/٢۱ )
» ایده های خوب برای جشنواره جابر ( ۱۳٩٢/۱۱/٢۱ )
» انتخاب موضوع برای جشنواره جابر ( ۱۳٩٢/۱۱/٢۱ )
» جشنواره جابر ( ۱۳٩٢/۱۱/٢۱ )
» بوی ماه عشق ( ۱۳٩٢/٦/۳۱ )
» میلاد امام رئوف ( ۱۳٩٢/٦/٢٦ )